Reizen door de wondere wereld van digitale modelspoorbaan in schaal N

© Henk Funk, 2005

Bouw je eigen airbrush compressor, door Rob Spitters

Werk, gedaan op een modelspoorbaan met een airbrush is
ronduit prachtig, het weatheren van gebouwen en treinen
is tot in de finesses uit te voeren maar airbrushen heeft een nadeel.
De compressoren zijn bijna onbetaalbaar. Voor een beetje compressor betaal je al gauw 300 Euro. En dat hoeft niet! Want je nieuwe compressor staat bij je in de schuur! Want een oude keukenkoelkast is een ideale compressor voor onze doeleinden.

LET OP! Je bent van harte welkom om de compressor na te bouwen
maar je doet dit wel geheel op je eigen verantwoording!

Zo, u bent nu trotse bezitter van een oude koelkastmotor . Stelt niet veel voor toch, een ronde zwarte pot met een pomp eraan. Aan deze pomp zitten drie pijpjes waarvan er een is dichtgeknepen. De andere twee zaagt u op voldoende lengte af (ik heb circa 20 cm aangehouden) Bij het zagen kan er nog wat vloeistof ontsnappen (freon) Het gas/vloeistof is niet gevaarlijk maar wel heel schadelijk voor ons milieu dus opvangen dat spul en meegeven met de chemokar. De vloeisof kan ook vlekken geven dus goed schoonmaken is wel zo prettig. Zo, nu komt het wat linkere werk - waarbij ik er van uit ga dat u nog de gehele koelkast op uw werkbankje heeft staan, mensen met een kant en klare motor kunnen deze stap dus overslaan.
Aan de zijkant van de pot zit een kastje waarin de elektrische aansluitingen zitten. In de kast zien we twee kabels zitten. Aan een ervan zit een gewone huis-tuin-en-keuken stekker. Die laten we dus zitten! De andere draad verdwijnt in de kast. Knip nu deze draad zo kort mogelijk af.

Voor het zover is moet er wel wat gesleuteld worden maar een beetje handige doe-het-zelver kan het. Geen oude koelkast voor handen? Rij eens langs de straat in uw wijk, geheid dat er vast wel een oud exemplaar langs te stoeprand staat om te worden afgevoerd met het grof vuil. Meestal gaat van zo’n apparaat het gesloten koelsysteem kapot, waardoor het apparaat wordt afgestoten. Maar in 9 van de 10 gevallen werkt de motor nog perfect! En daar gaat het ons om. Alles mag stuk zijn aan het ding, van de warmtewisselaar tot de kast, Die kast, daar kom ik alter nog op terug want misschien… Nu stuiten we bij het demonteren van de motor natuurlijk gelijk op een ander probleem, de freon in het leidingwerk. Om nu een hoop risicovol sloopwerk te voorkomen kunt u overwegen om bij een gespecialiseerd bedrijf dat oude koelkasten demonteert voor een prikkie een oude, werkende motor te kopen. Zij blij, u blij en wij kunnen nu vecht van start gaan. Laten we maar snel beginnen!

In de kabel zelf zitten drie draden (soms vier maat dat is slechts een groen/gele aardedraad) Maak nu in de kast EERST de thermostaat los. Hieraan zitten twee draden, met dezelfde kleur als de door ons afgeknipte kabel. Tussen die twee draden moet een schakelaar gemonteerd worden. De overblijvende draden kunnen vervallen. Nog beter is om het kastje open te maken en er nieuw draden inzetten. Pas wel op, en monteer het zo dat het tegen aanraken is beveiligd, want we hebben het hier wel over 220 volt en dat is gevaarlijk! Voor alle zekerheid heb ik daarom maar (figuur 1, hierboven) een schema opgenomen in de tekst van een normale koelkast. Zodra u alles heeft uitgevoerd zoals boven gaan we proefdraaien. Steek de stekker in het stopcontact en zet de schakelaar op AAN. Werkt het? Draait de motor? Mooi, dan gaan we verder!

Drukvat

Als het goed is komt er nu uit een van de twee pijpjes een luchtstroom. Dat is natuurlijk de kant waar we dus de airbrush op aan sluiten. Inderdaad, maar helaas kan dit niet zonder meer omdat druk en hoeveelheid niet regelbaar zijn. Om heer Bommel te citeren: “Tom Poes, verzin een list” Het probleem kunnen we echter op twee manieren tackelen. Allereerst de simpele manier; in de leiding die naar de airbrush gaat een regelventiel met een opening naar de buitenlucht opnemen. Dit regelventiel moet zo ver opengedraaid worden dat er voldoende lucht overblijft om te spuiten, waarbij bij niet gebruik van de airbrush de overtollige lucht geloosd kan worden.

De beste methode is echter het volgende; het toepassen van een buffervat en een instelbare drukregelaar MET manometer en in de leiding tussen het buffervat en pomp een afblaasventiel te plaatsen (ongeveer 4 kg/cm2) Als buffervat kunt u van alles gebruiken dat een druk van ongeveer 8 atmosfeer kan hebben. Bijvoorbeeld een lege brandblusserfles. Ik heb zelf een campinggas (butaan) fels op de kop kunnen tikken en die gebruikt. Plaats voor lekker veel lucht en bestand tegen een hoge druk. De instelbare drukregelaar MET manometer kunt u kopen bij een handelaar of verkooppunt van butaan- of propaangas artikelen en kost u tussen de 25 en 40 euro. Voor wat betreft het afblaasventiel, daarvoor kunt u terecht bij de leverancier van uw airbrush, althans daar heb ik hem gekocht (ongeveer 12 euro) De boel nu met flexibele koperen pijp (zachtkoper, stug, toch makkelijk buigbaar) aan elkaar knopen zoals te zien is in figuur 2. Aangezien de compressor veel meer lucht levert dan u voor het spuiten nodig heeft zal de overbodige lucht in het buffervat opgeslagen worden tot het met het afblaasventiel ingestelde druk. Terwijl de drukregelaar er zorg voor draagt dat de druk en hoeveelheid lucht aan de afnamekant (airbrush) gelijk blijft.

Figuur 2

1 Compressor (motor)
2 Drukvat
3 Drukregelaar met manometer
4 Afblaasventiel
5 Aansluitpunt Airbrush
6 Afsluitkraan
7 Luchtinlaat

Afsluitend

Tot slot nog enkele opmerkingen. Enkele technische lieden zullen wellicht waarschuwende vingertjes heffen want iedere compressor levert lucht waar waterdamp in zit. Bovendien loppt onze compressor in een oliebad en zodoende komt er eveneens oliedamp in de perslucht. Geen van beide bevorderlijk voor goed verfwerk! In theorie, hebben ze gelijk. Ik kan u echter verzekeren dat dit in de praktijk reuze meevalt. Ik heb mijn compressor al meer dan 15 jaar, gebruik hem vaak en heb tot op heden nog geen last gehad van water- en/of oliedamp ondervonden. Nog een tip, mocht na langdurig gebruik de motor er opeens mee ophouden, raak niet in paniek!

De motor is slechts uitgeschakeld door de ingebouwde thermische beveiliging. Na afkoelen en verlagen van de druk in het buffervat slaat hij vanzelf weer aan. Sommige drukregelaars werken als er een continue luchtafname is. Dit is simpel te realiseren door in de slang NAAR de airbrush een pijpje op te nemen waarin een heel klein gaatje is geboord, niet groter dan 0,4 mm. Als u het buffervat van een afsluitkraan kunt voorzien hoeft u voor weinig spuitwerk de compressor niet aan te zetten omdat het buffervat nog voldoende lucht zal bevatten van uw vorige spuitklus.


O ja, bijna vergeten! De oude koelkast omhulsel moet u niet weggooien, want met wat aanpassingen heb je er een uitstekende spuitcabine aan! En de compressor? Timmer er een handig kastje omheen (met een schuine klep zodat je overal nog goed bij kunt) spuit alles in een niet al te besmettelijke kleur en je hebt een professioneel ogende verfspuit installatie!